Een jaar

Ook al zou je er niet bij stil staan zijn er genoeg momenten die je terugbrengen naar een gebeurtenis of naar iemand.
Eergisteren, de 28e december, was het de trouwdag van mijn ouders. Ze vonden het prettig om daarmee gefeliciteerd te worden door hun kinderen. Prettig dat wij dat niet hadden vergeten en aan de speciale jaren werd wat extra aandacht gegeven. Die felicitaties werden wel minder met de jaren.
Ik wist niet hoe ik ermee om moest gaan nadat mijn vader overleed. Wat zeg je dan? ‘Gefeliciteerd met je trouwdag mam’, leek me niet meer aan de orde en ‘het is vandaag je trouwdag’, wat moet je nou met zo’n opmerking?

Ik had dat overigens ook met de verjaardagen van mijn overleden broer en zus. Het zijn data die je niet meer vergeet en waar je van weet dat een ouder ze al helemaal nooit zal vergeten. Maar om daarmee nou te feliciteren? Ik ben daar niet uitgekomen hoe ik daar naar mijn ouders en naderhand alleen mijn moeder mee moest omgaan.

Je kunt het land verlaten maar je gedachten reizen met je mee.

Het sterfbed van mijn vader vond plaats in het ziekenhuis en duurde niet lang. Het was goed zo.

Het sterfbed van mijn moeder was anders. Ze sprak nooit over wat haar mankeerde. Je zag haar pijn in haar heup als ze opstond en begon te lopen. Eenmaal zichzelf in gang gezet ging het kennelijk wel weer want de pijngrimas op haar gezicht was daarna weg. Dat uitgerekend haar goede heup brak na een val was erg vervelend en gaf haar alleen maar meer pijn. In haar laatste 18 maanden heeft de pijn van allerlei kanten zich opgestapeld en was morfine het enige wat het leven nog enigszins dragelijk maakte.
Ik heb haar proces naar het overlijden van zeer dichtbij meegemaakt. Ik vond dat geen makkelijk proces waarin ik zorg wilde dragen voor haar, haar wilde ontlasten daar waar kon en daarbij de keus moest maken mijn verdriet hierom even geen aandacht te geven.
Haar besluit om de palliatieve zorg te aanvaarden was een opluchting voor ons beiden. Met haar voorlaatste morfine toediening werd ze zowaar nog vrolijk. De arts vertelde dat het niet te voorspellen was wanneer ze zou overlijden en dat we er rekening mee moesten houden dat ze alles kon horen. Met die gedachte heb ik haar achter gelaten.

Ik zag mezelf de volgende dag gewoon terug komen. Had me voorgesteld haar daar te zien liggen slapen. Zou haar handen hebben gepakt en hebben gevoeld dat die nog warm waren. Had over haar wang en hoofd gestreken met mijn hand en tegen haar gepraat. Zoals we dat zoveel hebben gedaan. Wij met z’n tweeën.

Het is anders gelopen.

‘Heb je alles wat je wilde zeggen tegen haar gezegd’, vroeg ik aan mezelf. Ik liet de gedachte even bij me binnen komen. Veranderen kon ik het toch niet meer. Er valt altijd meer te zeggen maar het belangrijkste is gezegd, ik kon daar vrede mee hebben.

Ik vroeg me af hoelang de verwerking zou duren. Niet dat ik daar tegenop zag maar met de intensiteit waarmee ik met mijn moeder ben bezig geweest kon ik me voorstellen dat dit ook intensief zou kunnen zijn.

Niet lang daarna kwam er een gedachte bij me op dat ik het mocht los laten. Het was niet aan mij om mijn moeders verhaal in leven te houden. Ze had haar eigen verhaal geleefd, hier veel van verteld en dat verhaal was uit. Ze had haar boek gesloten. Een boek wat voor mij nog vaak open gaat voor een kort moment en een boek wat me dierbaar is.

Mijn dochters zijn deze oma kwijt maar er is een nieuwe oma bij gekomen.

Het leven gaat door en verdient geleefd te worden.

2 Reacties

  • Christina Hellendoorn

    Zo mooi om te lezen en over na te denken. Ik zelf heb zulke gedachten over m’n moeder en zusje….. vooral by er twee nieuwe leventjes in de wereld zijn: Jordyn en Leah. Moeder’s great grand children en Monique’s kleinkinderen

    Ja…her leven gaat verder…

    Love, Christina Hellendoorn

    • marianne van den heuvel

      Bedankt voor je reactie Christina. Het zijn dierbare herinneringen die de mensen van wie we houden in ‘leven’ houden. Geukkig gaat het leven verder en zie je ook dingen terug in nakomelingen. Zo heeft het zoontje van de dochter van mijn oudste broer Jan, blauwe ogen terwijl moeder en vader bruine ogen hebben. Ik keek in die ogen en het was alsof ik de ogen van mijn vader zag. “Hee, daar ben je weer pap, dacht ik.” Niets meer dan mijn herinneringen.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *