Accelerando

Accelerando

June 30, 2016

Je zult er maar niet op weten te komen en dat overkwam me.

Van vioolles geven werd ik niet blij en het maakte de verdiensten daarmee alleen maar duidelijker om er zo snel mogelijk mee te stoppen.

Twee jaar geleden kreeg ik een idee wat ik op de basisschool in mijn dorp heb mogen uitvoeren. 

Het idee was om in 10 lessen een gevoel te krijgen van wat het is om viool te leren spelen. Ik had er een totaal programma van gemaakt. We begonnen in oktober en in december zouden de deelnemers een kerstliedje kunnen spelen. Dat houdt in dat de viool en de stok moest worden geleerd om vast te houden, 4 snaren te bespelen en 4 vingers per snaar leren neer te zetten op hun juiste plek, het gehoor en de “fine tuning” hiervan werd automatisch meegenomen, ga er maar aan staan.

Ik ben, om dit onder de aandacht te brengen, alle klassen langs gegaan en dat was een leuk en leerzaam gebeuren voor mij. Wat kinderen vragen en hoe ze reageren was enorm grappig en ook confronterend op zijn tijd.

Het project startte met 3 meisjes van de ongeveer 300 kinderen die op de school zaten toen. Na de 10 lessen was het idee om aan de ouders/kinderen over te laten hoe en wat ze verder zouden willen.

De realiteit was dat na de 10 lessen er één meisje overbleef die verder wilde met de vioolles. Dat is nu bijna twee jaar geleden.

8 jaar oud, een viool, stok op de goede manier vasthouden, naar de muziek kijken en dus noten lezen en dit kunnen vertalen naar een actie. Geweldig om te zien! De concentratie die dat nodig heeft en dat iemand met die leeftijd dat “gewoon” doet. 

Ze komt elke week naar me toe en we gaan verder waar we zijn gebleven. In eerste instantie vroegen de ouders haar regelmatig of ze nog verder wilde. Daar zijn ze mee gestopt en ze hebben nu de insteek dat hun dochter het zelf wel zal aangeven of ze wil stoppen. Zolang ze dat niet horen gaan de lessen door.

Ik kreeg datgene wat ik haar wilde leren en zeggen er niet doorheen in een half uur dus zijn we over gegaan naar 40 minuten wat haar les nu duurt. 

Het leerboek wat ik had gekozen om mee te beginnen had een toonsoort gekozen waarin je de vingers op de snaren steeds op dezelfde manier neerzet, best handig. Het vervelende hiervan is dat een leerling hier zo gewend aan raakt dat een andere toonsoort met een ander plek voor de vingers om neer te zetten best voor wat opschudding kan zorgen. De zojuist geleerde zekerheid moet weer worden verlaten. Ik heb na het eerste boek van de methode gekozen om verder te gaan met een ander boek/leermethode.

De slimmerik die ik les geef is dit ook opgevallen. Ze zegt me met regelmaat dat ze nu veel langer doet met dit boek dan het eerste. 

Met vioolspelen en het gebruik van de vingers op de snaren, die specifieke noten moeten laten klinken, heb je wel een proces voor je kiezen. Op een viool staan geen “fretten” zoals op een gitaar zodat je weet waar je je vinger moet neerzetten. Nee, op de viool is dat “zuiver” voelwerk. Iets wat je veel moet doen en je daardoor leert. Mede daardoor leer je je oren te luisteren en gaat het zuiver spelen hand in hand met je vingers op de juiste plek zetten.

De verschillende methode’s die je hiervoor kunt gebruiken hebben hun eigen invalshoek. Hier heb je wat, daar laat je wat en uiteindelijk moet je het toch allemaal zelf doen.

Mijn leerling vroeg me deze week: “Is dit een hoge 2e vinger?”. Ik keek het stukje even na en dat vond ik best een klusje omdat ik zelf op die manier niet heb leren vioolspelen. 

Wat zij bedoelde was of ze een c of een cis moest spelen, de tweede vinger hoog of laag op de A snaar. 

Aan de notenbalk stond 1 kruis-#.  Het mooie van hoe muziek is opgeschreven is dat het systematisch is. Die ene kruis (#) staat op de plek van de noot waarvoor hij is bedoeld. 

Ik reageerde op haar vraag met een vraag. “Hoeveel kruizen staan er aan de voorkant van de balk?”

“1” was haar antwoord.

“Voor welke noot staat deze dan”

Ze moest even nadenken zei toen juist dat dit voor de F was.

Ik zag een klein fronsje op haar hoofd komen en vroeg haar wat er was.

“Ja, maar hoe zit het dan met die hoge 2e vinger. Op welke snaar is hij dan hoog en op welke laag?”

“Weet je”, opperde ik.”Je maakt het jezelf te moeilijk op deze manier. Kijk naar welke kruizen er staan aan het begin van de balk, zoek dan uit voor welke noten die gelden en kijk dan waar je die noten speelt. Het maakt niet uit welke vinger het is, de vinger die die noot moet spelen moet dus hoger dan “normaal”. Dat is wat je moet leren en ook moet leren voelen.”

Ik zag aan haar dat ze wat baalde want het leek even een beetje gemakkelijk te worden. “Dit stukje heeft een hoge tweede vinger” was wat ze zich wat had aangeleerd. Helaas heeft de viool 4 snaren en op die 4 snaren maken die 4 vingers die je tot je beschikking hebt dat je 4 vingers kunt verhogen en ook verlagen.

Ze kreeg nog een ander stukje van me op voor de komende week. Ik keek het stukje door om te zien of er iets erg nieuws in zou staan maar zag niets opmerkelijks.

Zij wel. “Wat is dat wat daar staat?”  was haar vraag.

Rall. stond er.

Ik legde uit wat het betekent en wat ze moest doen en welke vrijheid ze daarbij had. Ze snapte het en direct kwam de volgende vraag. “Is er ook een woord voor sneller worden dan?”

Ja, dat is er maar verdorie, ik kon er op dat moment gewoon niet opkomen. Ik zie het zo voor me staan, net zoals al die termen en reageer als een geoliede machine hierop maar het hier en nu oproepen voor die ene leerling die ik heb, dat lukte niet. Het blokkeerde volledig bovenin. Ik zei nog dat het met een “A” begint, waar ze natuurlijk niets aan heeft. 

“Misschien dat je het volgende week te binnen schiet” zei ze nog.

Het is gelukkig eerder gelukt en ik heb haar moeder gemaild en verteld wat er is voorgevallen in deze les en wat voor een slim en leuk kind ze heeft. Of ze het haar dochter even wil vertellen. 

Stel dat ik er komende week weer niet op kan komen…..

Accelerando becoming faster